เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) และโครงข่ายประสาทเทียมเชิงลึก (Deep Neural Networks: DNN) เป็นเรื่องที่ได้รับความสนใจอย่างมากในยุคดิจิทัล เนื่องจากความสามารถในการประมวลผลข้อมูลจำนวนมหาศาลและการเรียนรู้จากข้อมูลเหล่านั้นโดยไม่ต้องพึ่งพากฎเกณฑ์ที่กำหนดไว้ล่วงหน้า (LeCun et al., 2015; Goodfellow et al., 2016) AI มีการประยุกต์ใช้ในหลากหลายสาขา เช่น การแพทย์ การเงิน การศึกษา และการผลิต โดยเฉพาะในด้านการจำแนกและการทำนายผลจากข้อมูลภาพและเสียง โครงข่ายประสาทเทียมเชิงลึก (DNN) ซึ่งเป็นสาขาหนึ่งของ AI ใช้สถาปัตยกรรมที่มีหลายชั้นในการเรียนรู้จากข้อมูลอย่างลึกซึ้ง ช่วยให้สามารถจำแนกข้อมูลที่มีความซับซ้อนสูง เช่น การจำแนกภาพสัตว์ หรือการวิเคราะห์พฤติกรรมต่าง ๆ การใช้เทคโนโลยีเหล่านี้ไม่เพียงแต่ช่วยเพิ่มความแม่นยำในการประมวลผลข้อมูล แต่ยังสามารถปรับปรุงประสิทธิภาพและลดข้อผิดพลาดในกระบวนการตัดสินใจในหลาย ๆ ด้าน ทำให้ AI และ DNN กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาและสร้างนวัตกรรมในหลาย ๆ อุตสาหกรรม

ปัจจุบันสวนสัตว์เป็นแหล่งเรียนรู้ที่สำคัญเกี่ยวกับระบบนิเวศและสัตว์ป่า แต่ผู้เยี่ยมชมมักประสบปัญหาในการจดจำและเข้าใจข้อมูลเกี่ยวกับสัตว์ เนื่องจากป้ายข้อมูลที่มีอยู่อาจไม่เพียงพอหรือครอบคลุมรายละเอียดที่ต้องการ นอกจากนี้ การค้นหาข้อมูลด้วยตนเองอาจใช้เวลานาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อไม่ทราบชื่อของสัตว์ที่ต้องการศึกษา ทำให้ขาดเครื่องมือที่ช่วยให้สามารถเข้าถึงข้อมูลได้ง่ายและรวดเร็ว การใช้ระบบจำแนกสัตว์แบบดั้งเดิมมักอาศัยบุคลากรในการระบุชนิดสัตว์ ซึ่งอาจเกิดข้อผิดพลาดหรือใช้เวลานาน (Goodfellow et al., 2016) การนำ AI มาใช้ในการจำแนกสัตว์จากภาพถ่ายสามารถช่วยให้การจัดการฐานข้อมูลสัตว์มีความแม่นยำและมีประสิทธิภาพมากขึ้น นอกจากนี้การใช้แพลตฟอร์มที่สามารถเข้าถึงได้ง่ายผ่าน LINE Chatbot ยังช่วยให้ประชาชนทั่วไป นักเรียน สามารถเข้าถึงข้อมูลเกี่ยวกับสัตว์ได้สะดวกยิ่งขึ้น

ด้วยความก้าวหน้าของปัญญาประดิษฐ์และการรู้จำภาพ ทำให้สามารถนำเทคโนโลยี AI มาประยุกต์ใช้ในการจำแนกสายพันธุ์สัตว์จากภาพถ่ายได้อย่างแม่นยำ อีกทั้ง LINE เป็นแพลตฟอร์มที่ได้รับความนิยมในประเทศไทย จึงเป็นช่องทางที่เหมาะสมสำหรับการพัฒนา Chatbot ที่ช่วยให้ผู้ใช้สามารถส่งภาพสัตว์เพื่อระบุสายพันธุ์และรับข้อมูลได้แบบเรียลไทม์ (Russakovsky et al., 2015) สวนสัตว์หลายแห่งยังคงใช้วิธีการดั้งเดิมในการให้ข้อมูลเกี่ยวกับสัตว์ เช่น ป้ายข้อมูลที่ติดตั้งไว้ตามจุดจัดแสดง ซึ่งอาจมีข้อมูลที่จำกัดและไม่สามารถตอบคำถามหรือโต้ตอบกับผู้เข้าชมได้อย่างมีประสิทธิภาพ แม้ว่าบางแห่งจะเริ่มนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ เช่น ระบบ QR Code เพื่อเชื่อมโยงไปยังเว็บไซต์ข้อมูลสัตว์ หรือแอปพลิเคชันสวนสัตว์ แต่ระบบเหล่านี้ยังไม่สามารถให้ประสบการณ์การเรียนรู้แบบโต้ตอบได้อย่างเต็มที่ นอกจากนี้ การจำแนกสัตว์จากภาพถ่ายยังเป็นปัญหาสำคัญ เนื่องจากสัตว์แต่ละชนิดมีลักษณะเฉพาะที่คล้ายคลึงกัน ทำให้การระบุชนิดสัตว์จากภาพถ่ายด้วยวิธีการแบบดั้งเดิมทำได้ยาก โดยเฉพาะในกรณีที่ภาพถ่ายมีคุณภาพต่ำหรือสัตว์อยู่ในท่าทางที่แตกต่างจากข้อมูลอ้างอิง

การวิจัยนี้จึงมุ่งเน้นพัฒนาแพลตฟอร์มที่บูรณาการฐานข้อมูลสัตว์เข้ากับ LINE Chatbot และปัญญาประดิษฐ์โครงข่ายประสาทเทียมเชิงลึก เพื่อให้ผู้ใช้สามารถจำแนกสัตว์และเข้าถึงข้อมูลที่ถูกต้องได้สะดวกยิ่งขึ้น ระบบนี้จะช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ในสวนสัตว์ เพิ่มความสะดวกในการรับข้อมูล และสนับสนุนการใช้เทคโนโลยี AI ในการศึกษาและอนุรักษ์สัตว์ป่า ซึ่งสามารถต่อยอดไปสู่การพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อการศึกษาด้านสัตววิทยาและสิ่งแวดล้อมในอนาคต นอกจากประโยชน์ต่อการบริหารจัดการสวนสัตว์แล้ว ระบบที่พัฒนาขึ้นยังสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในโรงเรียนเพื่อสนับสนุนการเรียนการสอนด้านชีววิทยาและเทคโนโลยีสารสนเทศ นักเรียนสามารถเรียนรู้การจำแนกชนิดสัตว์ผ่าน Chatbot (LeCun, Bengio, & Hinton, 2015) ซึ่งช่วยเพิ่มความสนุกและความน่าสนใจในการศึกษา รวมถึงการพัฒนาแนวคิดด้าน AI และการเรียนรู้เชิงลึก นอกจากนี้ ครูสามารถใช้แพลตฟอร์มดังกล่าวเป็นสื่อการเรียนการสอนที่ช่วยส่งเสริมการเรียนรู้เชิงโต้ตอบ (Interactive Learning) และการศึกษานอกห้องเรียนผ่านการทัศนศึกษาเสมือนจริงได้อีกด้วย ส่งผลให้การเรียนรู้มีความทันสมัยและสอดคล้องกับแนวทางการศึกษาในศตวรรษที่ 21